10 januari 2017 - Arnhem

Verslagen

Op 10 januari 2017 vond in het Rijnstate in Arnhem de informatiebijeenkomst over multipel myeloom plaats. Sprekers waren Ellen van der Spek, hematoloog in het Rijnstate en Niels van de Donk, hematoloog in het VUmc in Amsterdam.

Wat is myeloom?

Ellen van der Spek legde nog eens duidelijk uit wat multipel myeloom is (ook wel ziekte van Kahler genoemd) en hoe de diagnose tot stand komt. Multipel myeloom is een woekering van plasmacellen die in het beenmerg zitten. Beenmerg is de bloedfabriek van het lichaam en zit vooral in de schedel, ribben, bovenarmen en het bekken. Plasmacellen zitten nooit in het bloed. Multipel myeloom is een vorm van beenmergkanker.

De plasmacellen maken afweereiwitten aan om infecties te bestrijden. Bij multipel myeloom wordt van één soort afweereiwit veel te veel aangemaakt, dit is meestal IgA of IgG. Voorafgaand aan de diagnose myeloom heeft de patiënt, meestal zonder het te weten, al acht tot tien jaar een te hoog gehalte van dit eiwit, maar zijn er geen andere klachten zoals botziekte, nierproblemen of bloedarmoede. In dit voorstadium wordt dit MGUS genoemd. Een tussenstadium is smeulend myeloom, met een hoger eiwitgehalte, maar ook nog geen probleem met botten of nieren. De diagnose multipel myeloom wordt gesteld als er een of meer bothaarden zijn, er nierproblemen of een te hoog calciumgehalte optreden of vermoeidheid door bloedarmoede.

Onderzoek en behandeling

Om dit vast te stellen wordt bloed geprikt om eiwit te meten en een beenmergpunctie gedaan om het percentage plasmacellen vast te stellen. De urine wordt onderzocht om vast te stellen of er nierproblemen zijn. Met een ct-scan kunnen de bothaarden goed in beeld worden gebracht.

Nieuwe criteria om te behandelen zijn onder andere aanwezigheid van meer dan zestig procent plasmacellen in het beenmerg. Behandeling wordt dan gestart zonder te wachten tot er schade is.

Behandeling gebeurt met drie soorten middelen: steroïden, zoals prednison of dexamethason, botversterker en chemo. Dit is volgens de richtlijn die voor multipel myeloom is vastgesteld in 2015. Daarnaast zijn er studies (onderzoeken naar nieuwe middelen of combinaties van middelen) waar patiënten aan mee kunnen doen. De eigen arts weet welke studies er zijn. 

Nieuwe ontwikkelingen

Daarna sprak Niels van de Donk over nieuwe ontwikkelingen. Door onderzoek kan er steeds meer een persoonlijke mix voor patiënten samengesteld uit de verschillende soorten middelen waar Ellen over sprak. Nieuwe middelen zijn onder meer gericht op immuuntherapie, waarbij de kankercel vernietigd kan worden.

Daratumumab is zo’n middel. De resultaten hiervan zijn zo goed dat hoogleraar Henk Lokhorst van de VU hier internationaal over heeft gepubliceerd. Bijzonder is dat dit middel al heel goede resultaten geeft als het niet in combinatie met andere middelen gegeven wordt.

Lenalidomide activeert het immuunsysteem en werkt goed in combinatie met daratumumab. Deze combinatie geeft zeer goede resultaten en zal op de markt gaan komen.

Een nieuw medicijn is durvalumab. Het wordt in combinatie met pomalidomide en dexamethason gegeven. Het middel kan T-cellen (afweercellen) activeren die dan de myeloomcellen vernietigen. Dit is nog in studie.

Bortezomib wordt al gegeven door middel van kleine prikjes, maar zal in de toekomst als pil beschikbaar komen. Dit is veel patiëntvriendelijker. 

Carfilzomib is goedgekeurd en kan door ziekenhuizen gegeven worden. Het is effectiever dan bortezomib, omdat dit irreversibel (onomkeerbaar) aan de afvalfabriek van myeloomcellen hecht. Het middel geeft bijna geen neuropathie, maar kan wel belastend voor het hart zijn. Voor mensen met recente hartproblemen is dit niet altijd aan te raden.

Steeds meer mogelijk

Conclusie is dat door deze nieuwe middelen er steeds meer mogelijk is om bestaande middelen te combineren. Naar immuuntherapie wordt steeds meer onderzoek gedaan. Maar ook andere bestaande, slimme combinaties worden onderzocht. Een voorbeeld hiervan is de REP-kuur (revlimid, endoxan, prednison) voor patiënten die al een aantal behandelingen achter de rug hebben.

Op de vraag uit de zaal of met deze middelen myeloom echt kan worden genezen, moet Niels antwoorden dat we steeds dichterbij komen en dat de nieuwe middelen zoals daratumumab dieper ingrijpen in de myeloomcellen, maar dat dat nog wel tijd nodig heeft. Behandeling met deze middelen zal er naar verwachting wel toe leiden dat in de toekomst een deel van de patiënten de ziekte niet terugkrijgt.

Meest gelezen

Meest recente artikelen