14 mei 2019 - Enschede

Tekst: Hans Lomans | Beeld: Marlies Lenselink - René van der Meer - MST Enschede Verslagen

Op 14 mei hield de regio Stedendriehoek van Hematon een avond over chronische leukemie in het auditorium van het Medisch Spectrum Twente in Enschede. De tachtig bezoekers werden verwelkomd door regioteamcoördinator Maike Sikkema. Internist-hematoloog Wim Smit vertelde over CML, zijn collega Ron Schaafsma nam CLL voor zijn rekening.

Internist-hematoloog Wim Smit vertelde onder andere over de geschiedenis van chronische myeloide leukemie (CML), de richtlijnen bij de behandeling en nieuwe ontwikkelingen.

De klachten waarmee patiënten naar de dokter gaan zijn vaak vermoeidheid, gewichtsverlies, buikpijn en nachtelijk transpireren. Een vergrote milt kan één van de symptomen van CML zijn. Meestal worden er verder weinig lichamelijke afwijkingen gevonden. De uitstrijkjes van het bloed en beenmerg tonen een bont beeld en worden ook wel het 'carnaval der cellen' genoemd, vanwege het veelkleurig uiterlijk van de gerijpte bloedcellen.

Bij de meeste patiënten is sprake van de chronische variant, die goed te behandelen is. Sinds 2001 is het middel imatinib (Glivec) beschikbaar. Daarmee is het mogelijk geworden de oorzaak van de ziekte aan te pakken en is er vrijwel geen stamceltransplantatie meer nodig. Bij de meeste patiënten is er dan sprake van een complete remissie.

Smit wijst er met nadruk op dat het absoluut noodzakelijk is de medicatie trouw in te nemen en minstens elke drie maanden het bloed te laten controleren. Onder strikte voorwaarden is het na een aantal jaren te overwegen met de behandeling te stoppen. Belangrijk is om dat altijd in gezamenlijk overleg met de behandelend arts te doen, op basis van een goed uitgewerkt plan en met goede afspraken over controle.

Het verhaal van internist-hematoloog Ron Schaafsma ging over chronische lymfatische leukemie (CLL) die bij 50 op de 100.000 inwoners voorkomt. Meer bij mannen dan bij vrouwen boven de zestig. Per jaar zijn er 750 nieuwe patiënten in Nederland.

Bij deze ziekte is er sprake van een ongeremde groei van lymfocyten in het beenmerg en soms in lymfklieren. Klachten kunnen ontbreken (toevalsbevinding bij bloedonderzoek), maar soms is er sprake van vermoeidheid, vergrote maar niet pijnlijke lymfklieren, nachtelijk transpireren, gewichtsverlies en koorts. De oorzaak is vooralsnog onduidelijk. De ziekte is niet erfelijk, besmettelijk of seksueel overdraagbaar. Er is geen relatie met radioactiviteit of met chemicaliën.

De behandeling is afhankelijk van activiteit van de ziekte. In een rustige fase, wat vaak het geval is, heeft gecontroleerd afwachten de voorkeur: wait-and-see. Er wordt behandeld, afhankelijk van waar in het lijf de klachten zich voordoen: bestraling of chemo-immuuntherapie. De mate van fitheid van de patiënt en niet de leeftijd speelt een rol bij de keuze van de behandeling.

Er zijn verschillende combinaties van chemo mogelijk. Gebruikelijk is FCR: fludarabine, cyclofosfamide en rituximab. De nieuwste middelen zijn ibrutinib, idelalisib en venetoclax. Schaafsma verwacht dat we op termijn toegaan naar een chemotherapievrije behandelaanpak.

Na de pauze was er gelegenheid om vragen te stellen aan beide sprekers. Dat gebeurde onder leiding van verpleegkundig specialist hematologie Tineke Duyts. Daar kwam onder andere aan de orde dat ook heel dure medicijnen beschikbaar zijn als ze een inhoudelijke meerwaarde hebben voor de patiënt. Een van de vragen ging over het deelnemen aan onderzoek in de vorm van 'studies'. Een patiënt neemt pas deel aan een studie als hij of zij goed is geïnformeerd en nadrukkelijk toestemming heeft gegeven.

Tot slot kwam aan de orde dat alle ziekenhuizen werken volgens dezelfde richtlijnen van de stichting HOVON: hematologie-oncologie voor volwassenen in Nederland. Het maakt dus geen verschil of je in een academisch of ander ziekenhuis wordt behandeld. Overal gebruiken de betrokken specialisten dezelfde richtlijnen.
 

Meest gelezen

Meest recente artikelen