Werk na kanker: meer aandacht voor late effecten

Deze vraag stond centraal in het onderzoek van Ingrid Boelhouwer dat onlangs werd gepresenteerd. Boelhouwer is onderzoeker bij de opleiding Toegepaste Psychologie van de Hogeschool van Amsterdam. Zij onderzocht hoe late effecten van kankerbehandelingen samenhangen met het functioneren in je werk. Ook bekeek zij wat het best werkt als je weer gaat werken.  

Wat helpt het best om weer goed te functioneren? ‘Omdat de situatie en klachten per persoon verschillen, is altijd maatwerk vereist’, stelt Boelhouwer. Dan kunnen de meeste mensen hun werk makkelijker weer als vanouds oppakken, blijkt uit haar onderzoek. 

Er is dus geen ‘one size fits all’? ‘Dat klopt, want als werkenden te maken hebben met late effecten kan dat heel divers zijn en dat maakt iedere situatie anders. En ook iedere baan of werksituatie is anders en geeft andere mogelijkheden.’ 

Open opstelling van werkgevers 
In het onderzoek blijkt dat een actieve houding van werkgevers een groot verschil kan maken. ‘Het is belangrijk dat werkgevers ervoor open staan om te horen met welke late effecten mensen kampen in de werksituatie. Een positieve insteek kan het verschil maken. Vraag er af en toe naar en niet alleen één keer per jaar met een jaargesprek. Probeer samen een weg te vinden. Voor mensen die kanker hebben gehad, kan deze opstelling en het meedenken van de werkgever heel belangrijk zijn. Het geeft een gevoel van steun en brengt oplossingen.'

Met begrip en creativiteit bijkt er veel op te lossen. ‘Een operatieverpleegkundige vertelde me dat ze niet meer achter elkaar werd ingedeeld, maar tussendoor even haar rust kon pakken. Sommigen vinden af en toe thuiswerken heel fijn, omdat ze beter hun werk kunnen plannen en tussendoor even op de bank kunnen liggen. Iemand die in het onderwijs werkt, kan bijvoorbeeld baat hebben bij een gelijkmatig rooster, dus niet alles achter elkaar maar meer verspreid. Wat werkt, blijft echter iets wat men samen moet bekijken, want banen en personen verschillen nu eenmaal.’  

Klachten op de werkvloer na kankerbehandeling 
Uit het onderzoek blijkt dat veel mensen die behandeld zijn tegen kanker hiervan beperkende gevolgen ervaren tijdens hun werk. Zij hebben bijvoorbeeld meer last van vermoeidheid of van cognitieve klachten en lopen daardoor meer kans op een burn-out.  

Vooral vermoeidheid is een heikel punt.  ‘Vermoeidheid na kankerbehandelingen is een ingewikkeld probleem’, erkent Boelhouwer. ‘Er zijn speciale behandelingen om met deze vermoeidheid om te gaan. Maar ook kan het helpen om tijdens het werk de ruimte te hebben om even bij te komen.’ 

Uit het onderzoek bleek ook dat het vooral bij cognitieve klachten zoals problemen met concentratie en geheugen belangrijk is dat er autonomie is in het werk. Met autonomie bedoelen ze dat je zelf bijvoorbeeld het werktempo kunt bepalen, of de planning. Ook bij lichamelijke late effecten is autonomie belangrijk, maar nu moet de autonomie niet té hoog zijn. Vandaar dus ook hier weer de boodschap: maatwerk en kijk per situatie en persoon samen wat het beste is. 

Creatief zoeken naar oplossingen 
De mensen die werken in loondienst functioneren beter als ze steun krijgen van leidinggevenden en collega's. Essentieel is dat deze steun aanhoudt, anders verdwijnt het effect snel. Een belangrijk advies voor werkenden, collega's en leidinggevenden uit het onderzoek is: blijf elkaar opzoeken en voer een écht gesprek over hoe het gaat en wat misschien beter kan. 

Ingrid Boelhouwer ontving in 2018 een aanmoedigingsprijs van NFK voor dit promotieonderzoek. Hematon komt op voor haar achterban en neemt de resultaten van het promotieonderzoek mee in haar gesprekken met artsen, overheden, verzekeraars en andere organisaties uit de samenleving als het gaat over kanker en werk.

Lees meer over late effecten. 

Lees verder op de themapagina kanker en werk.